Urlop rehabilitacyjny - jak go liczyć i ile jest płatny?

Jeśli zatrudniasz w firmie osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności, musisz znać przepisy dotyczące urlopu rehabilitacyjnego. To uprawnienie, które pozwala zadbać o kondycję pracownika i jednocześnie budować kulturę organizacyjną opartą na odpowiedzialności i wsparciu. Dowiedz się o nim więcej.

Czym dokładnie jest urlop rehabilitacyjny?

Urlop rehabilitacyjny pozwala pracownikowi na regenerację sił i utrzymanie sprawności niezbędnej do wykonywania codziennych obowiązków. Z perspektywy nowoczesnego HR-u to inwestycja w lojalność i stałą obecność zatrudnionego w zespole.

Definicja i cele urlopu rehabilitacyjnego

Urlop rehabilitacyjny to zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia na udział w turnusie rehabilitacyjnym lub badania. Jego głównym celem jest wyrównanie szans na rynku pracy. Osoba z niepełnosprawnością często potrzebuje więcej czasu na regenerację organizmu niż w pełni sprawny współpracownik.

Jest to ściśle powiązane z pojęciem rehabilitacji zawodowej, która ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskanie i utrzymanie odpowiedniego zatrudnienia. Dzięki dodatkowym dniom wolnym pracownik może poddać się serii zabiegów, które np. zniwelują ból lub poprawią mobilność. Dla Ciebie jako pracodawcy oznacza to mniej nagłych nieobecności i wyższą motywację pracownika, który czuje, że firma wspiera jego specyficzne potrzeby zdrowotne.

Urlop rehabilitacyjny a przepisy prawa

Podstawę prawną urlopu rehabilitacyjnego stanowi Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Chodzi konkretnie o art. 20, który szczegółowo określa zasady udzielania zwolnień od pracy osobom niepełnosprawnym. Przepisy te wprowadzają jasne rozróżnienie między urlopem rehabilitacyjnym a innymi formami zwolnień.

Komu przysługuje urlop rehabilitacyjny i na jakich zasadach się go przyznaje?

Urlop rehabilitacyjny przysługuje osobie uprawnionej, czyli pracownikowi posiadającemu orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Może z niego skorzystać nie częściej niż raz w roku.

Wymiar urlopu rehabilitacyjnego

Pracownik o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności może skorzystać z dodatkowego urlopu wypoczynkowego oraz ze zwolnienia od pracy na turnus rehabilitacyjny. W obu tych przypadkach wymiar wolnego przysługującego zatrudnionemu jest różny.

Orzeczenie o niepełnosprawności a dodatkowy urlop

Osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Jest to stała wartość, którą dodaje się do standardowego wymiaru urlopu 20 lub 26 dni, wynikającego z Kodeksu pracy. W efekcie pracownik może mieć do dyspozycji nawet 36 dni wolnych w roku.

Prawo do tego urlopu powstaje z mocy prawa. Oznacza to, że pracownik nie musi składać specjalnego wniosku o jego „przyznanie” na stałe – po spełnieniu warunku rocznego stażu pracy po uzyskaniu orzeczenia system kadrowy powinien automatycznie doliczyć te dni.

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 19) przewiduje również dodatkowe zwolnienia od pracy dla osób niepełnosprawnych, które nie są limitowane czasowo. Dotyczą one sytuacji, gdy pracownik musi wziąć wolne w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub dokonania jego naprawy. Warunkiem udzielenia zwolnienia jest niemożność wykonania tych czynności poza godzinami pracy.

Zwolnienie na turnus rehabilitacyjny

Inną formą wsparcia jest prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym. To rozwiązanie jest przeznaczone dla osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które potrzebują intensywnej terapii w ośrodku specjalistycznym. Należy jednak pamiętać, że łączny wymiar dodatkowego urlopu (10 dni) oraz zwolnienia na turnus nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym – wynika to z art. 19 Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Jeśli pracownik wykorzystał już 10 dni dodatkowego urlopu wypoczynkowego, na turnus rehabilitacyjny może pojechać, wykorzystując pozostałe 11 dni ze wspomnianej puli 21 dni. Jeśli natomiast nie korzystał z dodatkowych 10 dni, może wykorzystać całe 21 dni na wyjazd leczniczy. Warunkiem udzielenia zwolnienia jest przedstawienie pracodawcy skierowania na turnus od lekarza prowadzącego. Jako pracodawca masz prawo żądać udokumentowania uczestnictwa w takim wyjeździe poprzez przedłożenie stosownego zaświadczenia po powrocie.

Urlop rehabilitacyjny - co musisz wiedzieć jako pracodawca?

Zatrudniając osoby niepełnosprawne, zyskujesz nie tylko możliwość skorzystania z różnych form wsparcia finansowego, ale masz także obowiązek zapewnienia im odpowiednich warunków pracy. Urlop rehabilitacyjny to jedno z uprawnień, które wpływa na organizację czasu pracy w zespole. Warto znać jego zasady, aby uniknąć błędów i budować relacje oparte na zaufaniu.

Czy urlop rehabilitacyjny jest płatny?

Urlop rehabilitacyjny jest płatny. Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za cały czas trwania zwolnienia zarówno na turnus rehabilitacyjny, jak i na wizyty związane z zabiegami czy badaniami specjalistycznymi. Wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy.

Czy można odmówić urlopu rehabilitacyjnego?

W przypadku dodatkowych 10 dni urlopu wypoczynkowego zasady są identyczne jak przy zwykłym urlopie – termin powinien być uzgodniony z pracodawcą i uwzględniony w planie urlopów. Możesz zatem poprosić o przesunięcie terminu, jeśli nieobecność pracownika sparaliżowałaby pracę działu. Jednak całkowite odebranie tego prawa jest niemożliwe i stanowiłoby naruszenie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej.

Nieco inaczej wygląda kwestia turnusu rehabilitacyjnego. Pracownik musi przedstawić skierowanie z wyprzedzeniem, aby firma mogła przygotować się na jego nieobecność. Choć prawo do wyjazdu jest silnie chronione, dobra praktyka managerska opiera się na dialogu. Jeśli jako manager troszczysz się o kulturę pracy, warto ustalić z pracownikiem dogodny czas na rehabilitację znacznie wcześniej.

Czy urlop rehabilitacyjny przechodzi na kolejny rok?

Jeśli pracownik nie pojedzie na turnus w danym roku, to niewykorzystane 21 dni nie przechodzi na następny rok – po prostu przepada. Prawo to odnawia się co roku, ale nie podlega sumowaniu. Jako manager warto zachęcać pracowników do regularnego korzystania z tych uprawnień, ponieważ wypoczęty i zrehabilitowany pracownik to mniejsze ryzyko błędów i większa kreatywność w codziennych zadaniach.

Urlop rehabilitacyjny - podsumowanie

Dodatkowy urlop rehabilitacyjny to sposób na utrzymanie wysokiej wydajności i dobrej atmosfery. Zatrudniając niepełnosprawnego pracownika, zawsze sprawdzaj stopień niepełnosprawności i datę nabycia uprawnień (rok od orzeczenia). Pamiętaj też o limicie 21 dni łącznego wymiaru dodatkowego urlopu i turnusu. Rozliczaj nieobecności z zachowaniem prawa do pełnego wynagrodzenia.

Zarządzaj urlopami rehabilitacyjnymi z Calamari

Zarządzanie urlopami i zwolnieniami pracowników niepełnosprawnych wymaga precyzji i uwagi na szczegóły – jedno przeoczenie może prowadzić do błędów w rozliczeniach.

System Calamari automatyzuje ewidencjonowanie czasu pracy i pozwala łatwo śledzić wykorzystane dni urlopu rehabilitacyjnego, dodatkowego urlopu wypoczynkowego oraz innych zwolnień. Pracownicy mogą samodzielnie składać wnioski urlopowe online, a Ty zatwierdzasz je w kilka sekund – oszczędzasz czas i eliminujesz papierową biurokrację. Wypróbuj Calamari – narzędzie, które wspiera w budowaniu kultury organizacyjnej opartej na profesjonalizmie i trosce o zespół.

‍

Źródła:

• Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
• ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania zwolnień od pracy osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym.
• https://niepelnosprawni.gov.pl/baza-wiedzy/zatrudnienie-osob-niepelnosprawnych/niepelnosprawny-pracownik/prawo-do-korzystania-ze-zwolnien-od-pracy-pjm/.