Zwolnienie szpitalne i poszpitalne - ile trwa i ile jest płatne?

Hospitalizacja pracownika wymaga od pracodawcy znajomości przepisów dotyczących zwolnień lekarskich i świadczeń chorobowych. Pobyt w szpitalu podlega regulacjom, które wpływają zarówno na sposób dokumentowania nieobecności, jak i wysokość wypłacanych świadczeń. Dowiedz się o obowiązujących przepisach.

Pobyt pracownika w szpitalu - co musi wiedzieć pracodawca?

Gdy pracownik trafia do szpitala, pracodawca staje przed inną sytuacją niż w przypadku zwykłej choroby. Hospitalizacja zawsze wiąże się z niezdolnością do pracy, ale sposób jej dokumentowania oraz zasady wypłaty świadczeń różnią się od standardowych zwolnień lekarskich.

Podstawowa różnica dotyczy samego momentu powstania niezdolności do pracy. W przypadku pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej nie jest konieczne badanie lekarskie stwierdzające taką niezdolność. Sam fakt hospitalizacji stanowi tego wystarczające potwierdzenie.

Nie ma też znaczenia, czy hospitalizacja była planowana, czy nagła. Nawet gdy pracownik trafia do szpitala na zabiegi diagnostyczne lub przygotowawcze, cały ten okres jego pobytu w placówce zalicza się do nieobecności chorobowej. Pracodawca powinien wiedzieć, że hospitalizacja może obejmować różne sytuacje – standardowe leczenie, poddanie się niezbędnym badaniom lekarskimi, a także zabiegi operacyjne i rehabilitację stacjonarną. We wszystkich tych przypadkach stosuje się te same zasady dotyczące wypłaty wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego.

Szpital ma obowiązek wystawienia odpowiedniego zaświadczenia, które potwierdza okres pobytu ubezpieczonego w placówce. To zaświadczenie lekarskie stanowi podstawę do naliczenia świadczeń chorobowych i rozliczenia nieobecności pracownika.

Czym różni się chorobowe szpitalne od zwykłego L4?

Wysokość zasiłku chorobowego szpitalnego oraz poszpitalnego regulują dwie ustawy:

• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dokładnie art. 11);
• Kodeks pracy (dokładnie art. 92).

Wielu pracodawców i pracowników wciąż żyje w przekonaniu, że za czas spędzony w szpitalu przysługuje niższe wynagrodzenie. To mit, który ma korzenie w starych przepisach. Dawniej (czyli przed 2022 rokiem) zasiłek chorobowy za czas hospitalizacji faktycznie wynosił 70% podstawy wymiaru składek.

Obecnie, zgodnie z obowiązującym Kodeksem pracy oraz ustawą o świadczeniach pieniężnych, miesięczny zasiłek chorobowy za pobyt w szpitalu wynosi standardowo 80% podstawy wymiaru. Jest to więc ta sama stawka, co w przypadku „zwykłego” chorowania w domu.

Istnieją sytuacje, w których pracownikowi należy się zasiłek równy 100% podstawy wymiaru składek, nawet jeśli przebywa w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej. Dotyczy to hospitalizacji z powodu:

• niezdolności do pracy w okresie ciąży,
• niezdolności do pracy, która powstała wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców,
• niezdolności do pracy powstałej z powodu wypadku w drodze do pracy.

Kto wystawia zwolnienie lekarskie za pobyt w szpitalu?

Zaświadczenie o niezdolności do pracy za okres pobytu w szpitalu wystawia lekarz leczący w danej placówce. Nie musi to być ordynator – uprawnienia ma każdy lekarz posiadający profil na PUE ZUS.

Dokumentem potwierdzającym jest e-ZLA. Co ważne, system ten eliminuje konieczność dostarczania papierowych druków do firmy. Wystawione zaświadczenie lekarskie trafia bezpośrednio na profil pracodawcy na PUE ZUS.

W praktyce zdarza się, że pracownik po wyjściu ze szpitala udaje się do swojego lekarza pierwszego kontaktu po kolejne zwolnienie (poszpitalne) – na okres rekonwalescencji. Jest to jak najbardziej poprawne działanie.

Kiedy wystawia się zaświadczenie lekarskie za pobyt w szpitalu?

Zaświadczenie lekarskie ZUS (e-ZLA) stwierdzające okres pobytu ubezpieczonego w placówce wystawia się z reguły w dniu wypisania ubezpieczonego ze szpitala. Dokument ten obejmuje cały okres hospitalizacji.

Co jednak, gdy pobyt pracownika w szpitalu się przedłuża? Jeśli pracownik leży w szpitalu dłużej niż 14 dni, zaświadczenie lekarskie może być wystawiane częściowo, na przykład co 14 dni, w celu umożliwienia wypłaty zasiłku chorobowego lub wynagrodzenia chorobowego na bieżąco. Jest to istotne dla płynności finansowej pracownika, o czym warto pamiętać, dbając o kulturę pracy i relacje w zespole.

Zdarza się również, że pacjenta wypisuje się ze szpitala na kilka dni, a następnie ponownie przyjmuje się go na oddział. Każdy taki epizod hospitalizacji jest dokumentowany osobnym zaświadczeniem. Nie łączy się okresów pobytu w jeden dokument, nawet jeśli przerwa była krótka i dotyczyła tego samego schorzenia.

Czas pobytu w szpitalu a wynagrodzenie

Zgodnie z art. 92 § 1 Kodeksu pracy za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym (lub 14 dni w przypadku pracowników po 50. roku życia) płaci pracodawca. Jest to tak zwane wynagrodzenie chorobowe. Jeśli pobyt w szpitalu mieści się w tym limicie, koszty ponosi firma.

Od 34. dnia (lub odpowiednio 15. dnia) obowiązek płatności przejmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wypłacając zasiłek chorobowy. Wysokość świadczenia zależy od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracownika z ostatnich 12 miesięcy pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne.

Standardowo jest to 80% podstawy. Jednak w przypadku, gdy niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, bądź dotyczy dawców komórek, tkanek i narządów, zatrudnionemu przysługuje 100% podstawy wymiaru.

Jakie świadczenia chorobowe przysługują pracownikowi?

Pracownikowi, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby, przysługuje szereg zabezpieczeń finansowych.

Podstawowym świadczeniem jest wynagrodzenie chorobowe (płatne przez pracodawcę). Gdy limit dni płatnych przez firmę się wyczerpie, pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy (płatny przez ZUS).

Warto wspomnieć o świadczeniu rehabilitacyjnym. Jeśli po wyczerpaniu pełnego okresu zasiłkowego pracownik nadal jest chory, ale rokuje powrót do zdrowia, może starać się o świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego.

Komu i kiedy przysługuje zasiłek chorobowy?

Prawo do zasiłku przysługuje pod warunkiem, że za daną osobę są opłacane składki chorobowe. Są one obowiązkowe w przypadku pracowników etatowych i dobrowolne w przypadku osób zatrudnionych na umowę zlecenie. Natomiast ubezpieczenie zdrowotne – uprawniające do wizyty u lekarza w placówce publicznej – jest obowiązkowe zarówno dla pracowników, jak i zleceniobiorców.

Prawo do zasiłku (i wynagrodzenia chorobowego) nabywa się po upływie tzw. okresu wyczekiwania. Dla osób, które obowiązkowo podlegają ubezpieczeniu chorobowemu (czyli pracowników na etacie), okres ten wynosi 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia. Oznacza to, że jeśli pracownik zachoruje w pierwszym tygodniu pracy i nie ma ciągłości ubezpieczenia z poprzedniej pracy (przerwa dłuższa niż 30 dni), za pierwsze dni choroby może nie otrzymać pieniędzy. Natomiast dla osób ubezpieczonych dobrowolnie (np. na zlecenie, przedsiębiorców), okres wyczekiwania jest dłuższy i wynosi 90 dni.

Należy jednak pamiętać, że absolwenci szkół (osoby, które podjęły zatrudnienie do 90 dni po ukończeniu szkoły lub otrzymania dyplomu studiów wyższych), posłowie, senatorowie czy osoby, których niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy, nabywają prawo do zasiłku od pierwszego dnia ubezpieczenia. Również zwolnienie szpitalne i poszpitalne związane z byciem dawcą organów jest płatne bez okresu wyczekiwania. Mówi o tym art. 4 Ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Jak otrzymać zasiłek chorobowy? Niezbędne dokumenty

Automatyzacja procesów sprawiła, że formalności związane z chorobowym zostały ograniczone do minimum. W większości przypadków pracownik nie musi robić nic poza poinformowaniem pracodawcy o nieobecności w pracy.

Lekarz wystawia e-ZLA, które trafia do ZUS i do pracodawcy. Jeśli firma zatrudnia powyżej 20 osób, to ona jest płatnikiem zasiłków i wlicza je w ciężar składek. Jeśli zatrudnia mniej osób – płatnikiem jest ZUS.

W przypadku, gdy zasiłek wypłaca ZUS, pracodawca musi przekazać do urzędu zaświadczenie płatnika składek Z-3. Jest to dokument niezbędny do naliczenia wysokości świadczenia.

Zwolnienie szpitalne i poszpitalne - podsumowanie

Zwolnienie szpitalne i poszpitalne to dwa elementy tego samego procesu leczenia, które z perspektywy przepisów traktowane są bardzo podobnie. Najważniejszą zmianą na przestrzeni lat jest zrównanie wysokości zasiłku za pobyt w szpitalu do poziomu 80% (w standardowych przypadkach).

Dla pracodawcy kluczowe jest monitorowanie limitu 33 dni wynagrodzenia chorobowego oraz dbanie o poprawny obieg informacji w firmie. Pamiętaj, że za liczbami i przepisami stoi człowiek – Twój pracownik, który w momencie choroby potrzebuje spokoju i pewności, że jego sprawy zawodowe i finansowe są bezpieczne.

Rozliczaj zwolnienia lekarskie pracowników z Calamari

Calamari automatyzuje ewidencjonowanie czasu pracy i nieobecności, pozwalając Ci błyskawicznie aktualizować kalendarz firmowy i sprawnie zarządzać zastępstwami. Dzięki temu zyskujesz pewność, że wszystkie limity dni chorobowych są liczone poprawnie, a Ty oszczędzasz cenny czas. Przetestuj Calamari i przekonaj się, jak nowoczesna technologia wspiera działy HR w dbaniu o płynność pracy i komfort całego zespołu.

‍

Źródła:

• https://www.zus.pl/swiadczenia/zasilki/swiadczenie-rehabilitacyjne/z-ubezpieczenia-chorobowego.
• USTAWA z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
• USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.