Depresja a praca - co należy wiedzieć na ten temat?

Depresja dotyka milionów osób w wieku produkcyjnym i mocno odbija się na funkcjonowaniu zespołów. Jako pracodawca, manager lub specjalista HR masz realny wpływ na to, jak Twoja organizacja reaguje na ten problem. Poznaj dane, wskazówki i rozwiązania, które pomogą Ci zadbać o kondycję psychiczną pracowników i wydajność pracy zespołu.
Depresja pracownika - co należy na ten temat wiedzieć?
Depresja to zaburzenie psychiczne, które wpływa na codzienne funkcjonowanie człowieka – i to także w środowisku pracy. Dlatego depresja pracownika może nieść ze sobą konsekwencje dla organizacji.
Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że do 2030 roku przypadłość ta będzie najczęściej występującą chorobą na świecie (1). Każdego roku z powodu depresji i lęku na świecie traconych jest 12 miliardów dni roboczych – to około biliona dolarów strat dla globalnej gospodarki (2). Oznacza też cierpienie psychiczne, którego może doświadczać Twój pracownik.
Aktualne statystyki dotyczące depresji
Dane NFZ wskazują, że w Polsce na depresję choruje około 1,285 miliona osób (3). To jednak jedynie osoby oficjalnie figurujące w systemie. Według raportu Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk problem depresji może dotyczyć nawet 4 milionów Polaków. Badania pokazują, że zaburzenia depresyjne częściej dotykają kobiet i że choroba pojawia się u osób w różnym wieku.(4).
W 2024 roku refundowane leki przeciwdepresyjne wykupiły niemal 2 miliony osób – to wzrost o 97% w porównaniu z 2013 rokiem. W tym samym roku liczba zwolnień lekarskich z powodu dużej depresji wyniosła 418 tysięcy. Wniosek? Depresja w pracy to nie abstrakcja – to konkretne, mierzalne straty.

Co może powodować depresję?
Etiologia depresji jest złożona – odpowiadają za nią:
- czynniki biologiczne – obejmują one zaburzenia neuroprzekaźnictwa w mózgu, predyspozycje genetyczne i czynniki zapalne;
- czynniki psychologiczne – to m.in. obniżona samoocena, pesymizm i doświadczenie traumy. Długotrwały stres, brak wsparcia w relacjach czy niestabilność finansowa również zwiększają ryzyko wystąpienia choroby;
- toksyczne środowisko z atmosferą napięcia w pracy oraz brak wsparcia ze strony współpracowników i przełożonych, a także mobbing czy ostracyzm.
Najczęstsze objawy depresji
Wśród najczęściej występujących objawów depresyjnych wymienia się:
- obniżony nastrój utrzymujący się przez większość dnia,
- brak energii i stałe zmęczenie,
- zaburzenia snu – zarówno bezsenność, jak i nadmierną senność,
- spowolnienie psychoruchowe,
- problemy z koncentracją i skupieniem uwagi, poczucie winy, obniżoną samoocenę oraz negatywny obraz siebie,
- drażliwość, niechęć do kontaktów i zmiany dotyczące apetytu – zarówno jego utrata, jak i wzmożony apetyt,
- poczucie rezygnacji oraz myśli i próby samobójcze.
Rola skutecznej pomocy specjalistów i leczenia depresji
Depresję można skutecznie wyleczyć. W jaki sposób?
Skuteczna pomoc specjalistów opiera się na połączeniu psychoterapii z farmakoterapią. Psychiatra dobiera leki regulujące neuroprzekaźnictwo, a psychoterapia pomaga zmienić destrukcyjne wzorce myślenia. Efektywność terapii jest najwyższa, gdy leczenie depresji rozpoczyna się we wczesnym stadium choroby. Znakomita większość chorych wraca do pełnej aktywności zawodowej. Dlatego dla pracodawców wspieranie pracownika w procesie powrotu do zdrowia to inwestycja, a nie koszt.
Wpływ zdrowia psychicznego na pracę i efektywność
Stan zdrowia psychicznego pracowników przekłada się bezpośrednio na wyniki organizacji. Z badań wynika, że 45% zatrudnionych w Polsce wykazuje objawy wypalenia zawodowego, a 78% ocenia swój dobrostan psychiczny jako niski lub umiarkowany (5). Głównymi czynnikami wywołującymi stres w miejscu pracy są nadmiar obowiązków, presja czasu i brak wsparcia ze strony współpracowników.
Depresja a codzienne funkcjonowanie w środowisku pracy
Depresja w pracy objawia się na wiele sposobów. Pracownik potrzebuje więcej czasu na ukończenie zadań, popełnia więcej błędów, ma problemy z koncentracją i decyzyjnością. Drażliwość i wycofanie prowadzą do napięć w zespole. Spowolnienie psychoruchowe utrudnia komunikację z klientami i współpracownikami. Brak energii sprawia, że dana osoba traci wiarę we własne siły – w efekcie cierpi na tym wydajność pracy i atmosfera w całym zespole.
Wypalenie zawodowe a depresja
Wypalenie zawodowe i depresja mogą współistnieć, a czynniki je powodujące są zbliżone. Obniżona samoocena, utrata poczucia własnej wartości i poczucie winy z powodu „słabych wyników” – to sygnały, że problem członka zespołu wymaga interwencji specjalisty. Według raportu zrealizowanego latem 2020 roku przez instytut ARC Rynek i Opinia na zlecenie serwisu Gumtree (we współpracy z Randstad) niemal co trzeci pracownik umysłowy deklarował objawy wypalenia zawodowego (6).
Do czego może prowadzić nieleczona depresja?
Nieleczona depresja z reguły się nasila. Bezsenność przechodzi w dezorganizację rytmu dnia. Problemy z koncentracją uniemożliwiają wykonywanie obowiązków zawodowych. Utrata motywacji prowadzi do wycofania z życia społecznego i zawodowego. W skrajnych przypadkach prowadzi do prób samobójczych.
Z perspektywy organizacji nieleczona depresja oznacza rosnące koszty. W 2024 roku zaburzenia psychiczne odpowiadały za 30,3 miliona dni absencji chorobowej (7). Świadczenia związane z leczeniem i absencją obciążają zarówno pracodawców, jak i cały system ubezpieczeń społecznych.
Czy depresja stanowi podstawę do wystawienia zwolnienia lekarskiego?
Depresja uprawnia do zwolnienia lekarskiego. Może je wystawić psychiatra lub lekarz rodzinny.
Zasady udzielania świadczenia chorobowego są takie same jak przy innych chorobach: pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 33 dni (14 dni dla pracowników po 50. roku życia), potem obowiązek ten przejmuje ZUS.
Jak przełożony może pomóc pracownikowi z depresją?
Rola lidera w procesie wspierania zdrowia psychicznego jest nie do przecenienia. Jego zadaniem jest równomierne obciążanie członków zespołów obowiązkami, docenianie za dobrze wykonaną pracę i dbanie o to, by pracownik miał realny wpływ na sposób realizacji zadań. Sprawiedliwe traktowanie, budowanie zaufania do kierownictwa oraz informowanie z wyprzedzeniem o ważnych zmianach i jasna ścieżka awansu składają się na kulturę pracy chroniącą kondycję psychiczną.
Ważne jest też aktywne promowanie zdrowia psychicznego w miejscu pracy. Można to robić poprzez szkolenia, warsztaty, ankiety pracownicze i otwarte rozmowy, dzięki którym pracownicy chętniej mówią o swoich problemach. Krótkie przerwy od pracy w ciągu dnia, elastyczne godziny i możliwość pracy zdalnej to proste rozwiązania, które mogą odciążyć osobę zmagającą się z zaburzeniami depresyjnymi.

Depresja a praca - podsumowanie
Zaburzenia depresyjne dotykają milionów osób w wieku produkcyjnym i generują miliardowe straty. Pracodawca, który chce budować efektywnie funkcjonujący zespół, powinien traktować dobrostan psychiczny jako integralny element zarządzania firmą. Wczesne rozpoznanie objawów depresji, destygmatyzacja zaburzeń psychicznych i wspierająca kultura organizacyjna przynoszą wymierne rezultaty. Pracownik, który czuje się bezpiecznie i wie, że może liczyć na wsparcie ze strony współpracowników i przełożonych, szybciej wraca do pełnej aktywności zawodowej.
Dbaj o dobrostan psychiczny pracowników z Calamari
Calamari to narzędzie HR pomagające uporządkować procesy kadrowe i dające managerom pełny obraz sytuacji w zespole. Wykorzystując moduły do zarządzania nieobecnościami i czasem pracy łatwo zauważysz niepokojące wzorce – np. częste absencje pracownika czy nadgodziny świadczące o przeciążeniu.
Nie zwlekają i za darmo wypróbuj Calamari w swojej firmie!
Przypisy:
- (1) https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-oddzialow/depresja-wiecej-niz-smutek-sroda-z-profilaktyka-w-ow-nfz,590.html
- (2) https://zdrowienews.pl/depresja-kosztuje-gospodarke-miliardy-eksperci-zdrowie-psychiczne-stalo-sie-wskaznikiem-ekonomicznym,7258110145858560a
- (3) https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-dane/raporty/nfz-o-zdrowiu-depresja
- (4) https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/
- (5) https://www.gigroupholding.com/polska/depresja-kosztuje-polska-gospodarke-miliardy-a-niemal-80-pracownikow-niezbyt-dobrze-ocenia-swoj-dobrostan-10-pazdziernika-swiatowy-dzien-zdrowia-psychicznego/
- (6) https://www.ican.pl/b/depresja-i-wypalenie-zawodowe-maja-wspolne-przyczyny/P13KpZ2Q8
- (7) Raport Absencja chorobowa w 2024 r. DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH
FAQ: Depresja a praca - co należy wiedzieć na ten temat?
Ile osób w Polsce choruje na depresję?
Według danych NFZ na depresję choruje około 1,285 miliona Polaków. Szacunki ekspertów wskazują jednak, że realnie problem może dotyczyć nawet 4 milionów osób.
Czy pracownik z depresją może dostać zwolnienie lekarskie?
Depresja jest rozpoznaniem medycznym uprawniającym lekarza do wystawienia zwolnienia.
Czym różni się wypalenie zawodowe od depresji?
Wypalenie dotyczy przede wszystkim sfery zawodowej, depresja natomiast dotyka każdej sfery życia. Długotrwałe wypalenie może jednak przejść w pełnoobjawową depresję.
Jak pracodawca może wspierać zdrowie psychiczne zespołu?
Pracodawca może wspierać zdrowie psychiczne zespołu poprzez destygmatyzację tematów związanych ze zdrowiem psychicznym, szkolenia z rozpoznawania objawów depresji, dostęp do konsultacji psychologicznych oraz codzienne praktyki – sprawiedliwe obciążanie obowiązkami, docenianie pracowników i tworzenie atmosfery opartej na zaufaniu.





