Zatrudnienie emeryta i rencisty: obowiązki i ulgi dla pracodawcy

Firmy niekiedy stawiają na współpracę z doświadczonymi pracownikami po sześćdziesiątce. Jednak zatrudnianie emerytów bywa owiane mitami o formalnościach i wysokości składek ZUS. Dowiedz się więcej o tym, jak zawierać umowę o pracę czy współpracować na podstawie umowy zlecenia z osobą, która przeszła na emeryturę lub dostaje rentę.

Jakie formy prawne obejmuje zatrudnienie emeryta i rencisty?

Senior może pracować na takich samych zasadach jak każdy inny kandydat do pracy. Status świadczeniobiorcy nie ogranicza dostępnych form współpracy. Do wyboru pozostają umowa o pracę, umowa zlecenia oraz kontrakt B2B. Każda z nich inaczej rozkłada obowiązki firmy wobec emeryta lub rencisty. W przypadku umowy etatowej pojawia się pełna ochrona Kodeksu pracy. Jednak osoby w wieku emerytalnym chętnie wybierają też elastyczne formy współpracy.

Prawa i obowiązki pracownicze na podstawie umowy o pracę

Zatrudnienie emeryta na etacie daje mu pełnię uprawnień pracowniczych. Z tytułu umowy o pracę przysługuje mu urlop, wynagrodzenie minimalne i ochrona przed zwolnieniem "z dnia na dzień". Warunki umowy o pracę nie mogą być mniej korzystne niż kodeksowe. Zawarcie umowy o pracę i nawiązanie stosunku pracy rodzi obowiązek zgłoszenia emeryta do ZUS. Firma odprowadza wtedy pełną wysokość składek ZUS od wynagrodzenia seniora. Natomiast postanowienia samej umowy o pracę powinny określać stanowisko, wymiar etatu i pensję emeryta. Trwałość stosunku pracy jest atutem dla obu stron umowy.

Prawidłowe rozliczenie składek dla umowy zlecenia oraz kontraktów B2B

Umowa zlecenia bywa wygodna przy zadaniach projektowych lub sezonowych. Wypłacane wynagrodzenie z tytułu legalnej umowy zlecenia co do zasady podlega ozusowaniu jak w przypadku standardowych podwładnych obecnych w grafiku na podstawie umowy o pracę. Zatrudnionemu nie przysługuje jednak urlop.

Sytuacja zmienia się, gdy strona umowy zlecenia ma równolegle etat u innego pracodawcy. Przy pensji co najmniej minimalnej ze stosunku pracy zlecenie obejmuje już tylko ubezpieczenie zdrowotne. Rozliczenie składek dla umowy zlecenia wymaga więc sprawdzenia pozostałych tytułów do ubezpieczeń. Warunki umowy zlecenia powinny jasno wskazywać zakres obowiązków i wynagrodzenie. Każdą zmianę na podstawie umowy zlecenia trzeba zgłosić w ZUS.

Kontrakt B2B przenosi z kolei ciężar opłacania składek na samego seniora. W jego przypadku senior jest traktowany jak każdy inny przedsiębiorca.

Optymalizacja kosztów i prawidłowe naliczanie składek ZUS

Koszt zatrudnienia seniora zależy od formy umowy oraz jego wieku. Część obciążeń znika automatycznie, co realnie obniża wydatki firmy. Wysokość składek ZUS warto policzyć przed podpisaniem umowy, by uniknąć niespodzianek.

Kiedy firma opłaca pełne ubezpieczenia społeczne oraz składkę zdrowotną?

Na etacie składki nalicza się od pełnej podstawy wymiaru. Pobieranie świadczenia emerytalnego w żaden sposób z tego nie zwalnia.

Pełne ubezpieczenia społeczne obejmują składki emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową. Te ubezpieczenia społeczne finansują częściowo pracodawca i pracownik. Pracodawca opłaca swoją część składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Senior dokłada własną część. Firma odprowadza również ubezpieczenie zdrowotne.

Zgłoszenia do ZUS dokonuje się na druku ZUS ZUA w ciągu siedmiu dni. Termin liczy się od momentu powstania obowiązku ubezpieczeniowego po stronie firmy. Każdy senior musi figurować w systemie ubezpieczeń społecznych jak inni pracownicy.

Kiedy pracodawca jest zwolniony z opłat na Fundusz Pracy i FGŚP?

Zwolnienie z opłacania składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynika z wieku pracownika. Dotyczy to kobiet po 55. i mężczyzn po 60. roku życia, od kolejnego miesiąca po urodzinach – mówi o tym art. 104b Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Większość emerytów spełnia ten warunek, więc firma co miesiąc oszczędza.

Uwaga! Pamiętaj, że zatrudnienie młodszego rencisty lub emeryta nie daje takiego zwolnienia.

Finansowe korzyści wspierające zatrudnienie emeryta

Zatrudnianie emerytów coraz częściej opłaca się firmom. Część wsparcia trafia do pracownika, część bezpośrednio do pracodawcy. Dobrze poznać oba mechanizmy, zanim ułożysz budżet wynagrodzeń.

Wdrożenie ulgi PIT-0 dla seniora a procedury działu kadr

Ulga PIT-0 obejmuje podatek dochodowy od przychodów seniora do 85 528 zł rocznie – wynika to z art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Warunek jest jeden: osiągnięty wiek emerytalny i rezygnacja z pobierania świadczenia emerytalnego. Po połączeniu z kwotą wolną pracownik zarobi bez PIT nawet 115 528 zł.

Dla działu kadr to prosty, lecz konkretny obowiązek. Senior składa pisemne oświadczenie, że wyraża chęć otrzymywania wynagrodzenia w kwocie bez pomniejszania o zaliczkę na PIT, a firma przestaje pobierać zaliczki na podatek dochodowy. Pracownik w wieku emerytalnym zyskuje wtedy wyraźnie wyższą pensję netto. Ulga nie zwalnia ze składek ZUS ani ze składki zdrowotnej, które płaci się dalej. Wyższe ubezpieczenia emerytalne przekładają się przy tym na wyższą przyszłą emeryturę.

Dofinansowania do wynagrodzeń z PFRON i Urzędu Pracy

Zatrudnienie emeryta lub rencisty z orzeczeniem otwiera drogę do dopłat z PFRON. Miesięczne dofinansowanie może wynieść 2760 zł przy znacznym stopniu niepełnosprawności. Wynika to z art. 26a ust. 1 Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jednocześnie miesięczne dofinansowanie nie przysługuje na pracowników-emerytów zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności – mówi o tym art. 26a ust. 1a¹ pkt 1 tej samej ustawy. Ograniczenie to nie dotyczy jednak rencistów.

Limity przychodów dla emerytów i rencistów w praktyce firmowej

Nie każdy senior może dorabiać zupełnie bez ograniczeń. Zatrudnienie emeryta lub rencisty wymaga znajomości obowiązujących progów. Liczy się przychód z pracy, od którego odprowadza się ubezpieczenia społeczne.

Progi dorabiania a ryzyko zawieszenia świadczeń przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Limity dotyczą "wcześniejszych" emerytów oraz rencistów, nie zaś seniorów w pełnym wieku emerytalnym.

Senior w pełnym wieku emerytalnym może dorabiać bez żadnych ograniczeń. Dla pozostałych ZUS ustala co kwartał dwa progi przychodu. Zgodnie z Ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych art. 104, pkt 7 i 8:

• emerytura lub renta ulega zmniejszeniu w razie osiągnięcia przychodu w kwocie wyższej niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS. Świadczenie zmniejsza się o kwotę nadwyżki (z zastrzeżeniem maksymalnych kwot zmniejszenia);
• prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu w razie osiągnięcia przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS.

Obostrzenia obejmują też renty inwalidy wojskowego oraz nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Jeśli np. nauczyciel na wcześniejszej emeryturze zatrudni się w placówce oświatowej (np. w szkole, przedszkolu) na stanowisku nauczyciela, jego świadczenie ulega całkowitemu zawieszeniu bez względu na to, ile zarabia. Wynika to z Ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, art. 9 ust. 1.

Zaświadczenie ERP-7 i obowiązki informacyjne wobec urzędu

Firma ma wobec ZUS określone powinności informacyjne. Do końca lutego przekazuje informację o przychodzie świadczeniobiorcy z minionego roku. Pozwala to urzędowi rozliczyć ewentualne zmniejszenie emerytury lub renty. Osobnym dokumentem jest zaświadczenie ERP-7 o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Pracodawca wystawia je na wniosek pracownika ubiegającego się o świadczenie. Dane z formularza wpływają na wysokość przyszłej emerytury. Z chwilą rozwiązania stosunku pracy warto zachować listy płac będące podstawą zaświadczeń.

Zatrudnienie emeryta i rencisty w firmie – podsumowanie

• Senior, emeryt i rencista mogą pracować na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, o dzieło lub kontraktu B2B.
• Wynagrodzenie emeryta lub rencisty rozlicza się jak każde inne – pracodawca i zatrudniony mają obowiązek opłacania składek ZUS.
• Składki na FP i FGŚP znikają ze względu na wiek pracownika – u kobiet po 55., a u mężczyzn po 60. roku życia
• Ulga PIT-0 zwalnia z podatku dochodowego pensję seniora rezygnującego z emerytury.
• Rencista i emeryt z orzeczeniem o niepełnosprawności otwiera firmie drogę do dopłat z PFRON.

Jak usprawnić zarządzanie czasem pracy i urlopami zatrudnionych seniorów z Calamari?

Zatrudnianie emerytów zwykle oznacza więcej zmiennych w grafiku. Calamari porządkuje czas pracy oraz wnioski urlopowe w jednym miejscu. System rejestruje godziny, nadgodziny i nieobecności bez papierowych formularzy. Dział kadr widzi salda urlopów i limity w czasie rzeczywistym. To realne wsparcie, gdy zespół łączy różne formy zatrudnienia. Dzięki temu rozliczenia są szybsze, a ryzyko pomyłek wyraźnie maleje. Przejrzysty grafik pomaga też dbać o komfort i kulturę pracy seniorów.

Już teraz wypróbuj Calamari za darmo!

‍

Źródła:

• USTAWA z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
• USTAWA z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
• https://www.zus.pl/swiadczenia/emerytury/zmniejszenie-lub-zawieszenie-swiadczen-pracujacych-emerytow-i-rencistow