Nadgodziny w niedzielę i święta - ile wolnego przysługuje?

Praca w niedzielę czy święto budzi wiele wątpliwości zarówno po stronie pracodawców, jak i pracowników. Czy za każdą godzinę przepracowaną w dzień ustawowo wolny od pracy należy się dodatkowe wynagrodzenie, czy może rekompensatą jest wyłącznie dzień wolny? Poznaj przepisy, które pomogą Ci prawidłowo rozliczyć czas pracy Twojego zespołu.

Praca w niedziele i święta a przepisy Kodeksu pracy

Kodeks pracy precyzyjnie reguluje kwestie związane z wykonywaniem pracy w dni ustawowo wolne. Podstawowa zasada jest jasna – niedziele i święta powinny być czasem odpoczynku dla pracowników. Przepisy określają jednak wyjątki od tej reguły oraz szczegółowe zasady rekompensowania pracy świadczonej w te dni.

Kiedy możliwa jest praca w dni ustawowo wolne?

Zgodnie z art. 151 (10) Kodeksu pracy, praca w niedzielę i święto może odbywać się wyłącznie w przypadkach przewidzianych przez tę przez ustawę. Nie jest to zatem dowolna decyzja pracodawcy. Znaczenie ma charakter wykonywanej działalności oraz rodzaj świadczonych usług. Zgodnie z tą ustawą praca w niedziele i święta jest możliwa:

• w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;
• w ruchu ciągłym;
• przy pracy zmianowej;
• przy niezbędnych remontach;
• w transporcie i w komunikacji;
• w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych;
• przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób;
• w rolnictwie i hodowli;
• przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności, np. w zakładach świadczących usługi dla ludności, w gastronomii, w jednostkach gospodarki komunalnej, w zakładach opieki zdrowotnej i innych placówkach służby zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych, jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz jednostkach organizacyjnych wspierania rodziny, w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku;
• w stosunku do pracowników zatrudnionych w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta;
• przy wykonywaniu prac polegających na świadczeniu usług z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej.

Praca w niedziele i święta a wybrane branże

Specyfika niektórych sektorów gospodarki wymusza funkcjonowanie zakładów pracy przez 7 dni w tygodniu. W zakładach opieki zdrowotnej i innych placówkach służby zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych świadczeń zdrowotnych, praca w niedziele i święta jest normą. Również w przypadku branży gastronomicznej, hotelarskiej i rozrywkowej to niedziela jest często najbardziej pracowitym dniem tygodnia. Przepisy wprost zezwalają na pracę w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku.

Warto wspomnieć też o handlu. Mimo przepisów o ograniczeniu handlu w niedziele i święta istnieje szereg punktów, w których można prowadzić sprzedaż. Jest o nich mowa w art. 6 Ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Zgodnie z tym przepisami handel w niedziele i święta można prowadzić m.in. :

• na stacjach paliw płynnych;
• w placówkach, w których przeważająca działalność polega na handlu kwiatami;
• w aptekach i punktach aptecznych;
• w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu prasą, biletami komunikacji miejskiej, wyrobami tytoniowymi, kuponami gier losowych i zakładów wzajemnych;
• w środkach transportu, na statkach, a także na morskich statkach handlowych, statkach powietrznych, platformach wiertniczych i innych morskich budowlach hydrotechnicznych;
• w przypadku handlu towarami z automatów.

Jak prawidłowo rozliczać czas pracy w niedzielę lub święto?

Zgodnie z Kodeksem pracy za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dodatkowy dzień wolny od pracy lub dodatkowe wynagrodzenie.

Kiedy otrzymuje się dzień wolny za pracę w niedzielę?

Zgodnie z art. 151 (11) pracownikowi przysługuje dzień wolny za pracę w niedzielę i święta:

• za pracę w niedzielę należy "oddać" pracownikowi wolne w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli;
• za pracę w święto należy oddać pracownikowi wolne w ciągu okresu rozliczeniowego.

Dni wolne od pracy za pracę w niedzielę lub święto przysługują pracownikowi niezależnie od tego, czy zatrudniony przepracował cały dzień, czy tylko jego część.

Nadgodziny w niedzielę i święta a dodatkowe wynagrodzenie

Gdy do końca okresu rozliczeniowego niemożliwe okaże się wykorzystanie dnia wolnego przysługującego za przepracowaną niedzielę, pracodawca zobowiązany jest wypłacić pracownikowi dodatkowe wynagrodzenie za nadgodziny. Przepisy Kodeksu pracy – art. 151 (1) – stanowią, że dodatek ten wynosi 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w niedzielę lub święto.

Dni ustawowo wolne od pracy w 2026 roku

Zgodnie z art. 1 Ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy w 2026 roku dniami wolnymi dla pracowników są:

• 1 stycznia – Nowy Rok,
• 6 stycznia – Święto Trzech Króli,
• pierwszy dzień Wielkanocy,
• drugi dzień Wielkanocy,
• 1 maja – Święto Pracy,
• 3 maja – Święto Konstytucji Trzeciego Maja,
• pierwszy dzień Zielonych Świątek,
• Boże Ciało,
• 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, Święto Wojska Polskiego,
• 1 listopada – Wszystkich Świętych,
• 11 listopada – Święto Niepodległości,
• 24 grudnia – Wigilia (wolna od 2025 roku),
• 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia,
• 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia,
• niedziele.

Co grozi za nieprzestrzeganie przepisów związanych z pracą w niedziele i święta?

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) kontroluje firmy pod kątem przestrzegania norm czasu pracy, a naruszenia w zakresie pracy w niedziele i święta są surowo karane. Nieprzestrzeganie przepisów o czasie pracy jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika.

Pracodawcy grozi kara grzywny od 1000 zł do nawet 30 000 zł. Jednak straty finansowe wynikające z mandatu to często wierzchołek góry lodowej. Dużo poważniejsze są konsekwencje wizerunkowe i spadek morale zespołu. Pracownicy, którzy czują, że ich prawo do odpoczynku jest łamane, szybciej ulegają wypaleniu zawodowemu, ich efektywność spada, a rotacja w firmie rośnie.

Nadgodziny w niedzielę i święta - podsumowanie

Prawidłowe rozliczanie pracy w niedziele i święta to obowiązek każdego pracodawcy, który chce działać zgodnie z prawem i budować pozytywną kulturę pracy w swoim zespole. Pracodawca musi pamiętać o terminach udzielania dni wolnych za pracę w niedzielę (6 dni przed lub 6 dni po takiej niedzieli) i święta – najpóźniej zanim skończy się dany okres rozliczeniowy. Pracownikowi przysługuje dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w niedzielę lub święto, jeśli pracodawca nie może udzielić mu dnia wolnego.

Sprawnie rozliczaj pracę w niedzielę lub święto z Calamari

Zapomnij o stresie i ryzyku błędów przy ręcznym rozliczaniu skomplikowanych nadgodzin za pracę w niedziele i święta. Calamari automatycznie monitoruje czas pracy i pilnuje kodeksowych terminów odbioru dni wolnych. Przetestuj narzędzia Calamari za darmo i przekonaj się, jak nowoczesna technologia zmienia przykry biurokratyczny obowiązek w prosty, w pełni zautomatyzowany proces.

‍

Źródła:

• Ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele i święta.
• Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (z późniejszymi zmianami).
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.