Kara pieniężna dla pracownika - kiedy można ją zastosować?

Jeden z Twoich pracowników regularnie łamie zasady BHP lub pojawia się w pracy pod wpływem alkoholu? Kodeks pracy daje Ci konkretne narzędzia, by skutecznie reagować – w tym karę pieniężną. Sprawdź, kiedy możesz ją zastosować i jakich formalności musisz dopełnić.

Czy pracodawca może nałożyć karę pieniężną na pracownika?

Pracodawca może nałożyć karę pieniężną na pracownika, ale wyłącznie w sytuacjach ściśle określonych przez Kodeks pracy. Kara pieniężna dla pracownika jest najbardziej dotkliwą formą kary porządkowej, bo bezpośrednio wpływa na wynagrodzenie. Dlatego ustawodawca ograniczył jej stosowanie do zamkniętego katalogu przewinień.

Pracodawca może ukarać pracownika, ale musi wziąć pod uwagę stopień winy pracownika, jego dotychczasowy stosunek do obowiązków pracowniczych oraz rodzaj naruszenia obowiązku pracowniczego. Natomiast sam pracownik może się odwołać od decyzji i kary pracodawcy.

Co na ten temat mówią przepisy prawa?

Podstawą prawną kary pieniężnej dla pracownika jest art. 108 Kodeksu pracy. Zgodnie z nim pracodawca może stosować karę pieniężną za:

• nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych,
• opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia,
• stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu,
• spożywanie alkoholu lub zażywanie środka działającego podobnie do alkoholu w czasie pracy.

Kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika. Łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty po dokonaniu potrąceń. Chodzi o potrącenia sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych – na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne oraz zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi.

Uwaga! Wpływy z kar pieniężnych przeznacza się na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy. Pieniądze nie trafiają do kieszeni pracodawcy.

W jakich sytuacjach można zastosować karę pieniężną?

Pracodawca może zastosować karę pieniężną wyłącznie w konkretnych, opisanych poniżej sytuacjach.

Nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

Nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy może skutkować nałożeniem kary pieniężnej. Chodzi o sytuacje takie jak brak wymaganego kasku, ignorowanie procedur obsługi maszyn czy niestosowanie środków ochrony indywidualnej. Takie zachowania zagrażają zdrowiu całego zespołu i pracodawca ma pełne prawo reagować stanowczo.

Niezastosowanie się do przepisów przeciwpożarowych

Nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów przeciwpożarowych to kolejna przesłanka uzasadniająca karę pieniężną. Palenie w strefie zakazanej, blokowanie dróg ewakuacyjnych czy przechowywanie materiałów łatwopalnych w nieodpowiednich miejscach – każde takie zachowanie stwarza realne zagrożenie.

Opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia

Opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia daje pracodawcy podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Dotyczy to zarówno całodniowej nieobecności, jak i samowolnego wyjścia z zakładu w czasie pracy. Kara za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może przekroczyć jednodniowego wynagrodzenia pracownika.

Nieprzestrzeganie ustalonego porządku

Nieprzestrzeganie ustalonego porządku i organizacji pracy może skutkować nałożeniem kary pieniężnej. Na mocy ustalonej organizacji pracy pracownika obowiązują konkretne normy – grafiki, procedury, regulamin pracy. Gdy ktoś systematycznie je łamie, pracodawca powinien reagować adekwatnie do skali problemu.

Stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości

Stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości to jedno z najpoważniejszych naruszeń obowiązków pracowniczych. Przepisy obejmują także stawienie się po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, a także spożywanie alkoholu w czasie pracy. W skrajnych przypadkach pracodawca może nawet rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Zasady nakładania kary pieniężnej na pracownika

Pracodawca musi zastosować wobec pracownika karę w terminie dwóch tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu i trzech miesięcy od samego zdarzenia. Przed podjęciem decyzji musi wysłuchać pracownika. Mówi o tym art. 109 Kodeksu pracy.

O zastosowanej karze pracodawca zawiadamia pisemnie, wskazując rodzaj naruszenia i datę przewinienia. Odpis zawiadomienia należy złożyć do akt osobowych pracownika. Pracownik ma prawo wnieść sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia zawiadomienia go o ukaraniu – zgodnie z art. 112 Kodeksu pracy. O przyjęciu i odrzuceniu sprzeciwu decyduje pracodawca po konsultacji z organizacją związkową. Po odrzuceniu sprzeciwu pracownik może wystąpić do sądu pracy o uchylenie zastosowanej wobec niego kary.

Pozostałe metody ukarania pracownika

Pracodawca może ukarać pracownika łagodniej – jeżeli na podstawie oceny pracy uzna, że kara pieniężna nie jest odpowiednim w danym przypadku narzędziem dyscyplinującym.

Upomnienia i kary porządkowe

Kary upomnienia i nagany stosuje się – zgodnie z art. 108 Kodeksu pracy – za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku, przepisów bezpieczeństwa, przepisów przeciwpożarowych oraz przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

Taka kara porządkowa dotyka pracownika formalnie – wpis trafia do akt osobowych pracownika. Po roku nienagannej pracy pracodawca usuwa informację o karze.

Kara pieniężna dla pracownika - podsumowanie

Kara pieniężna dla pracownika to narzędzie przeznaczone na wypadek poważnych naruszeń – od łamania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przez opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, po pracy w stanie nietrzeźwości. Wymaga zachowania formalnej procedury i jest limitowana kwotowo. Wpływy z jej tytułu przeznacza się na poprawę warunków BHP – nie trafiają one do kieszeni pracodawcy.

Skuteczniej kontroluj swoich pracowników z narzędziami Calamari

Zarządzanie dyscypliną nie musi opierać się wyłącznie na karach. Calamari wspomaga monitorowanie czasu pracy, kontrolowanie nieobecności i budowanie przejrzystych zasad w organizacji. System rejestruje obecność, eliminuje wątpliwości przy rozliczaniu czasu pracy i pozwala zapobiegać problemom, zanim sięgniesz po sankcje. Mniej konfliktów i mniej formalności to więcej czasu na rozwój firmy. Brzmi kusząco? Przetestuj za darmo narzędzia Calamari.

‍

Źródło:

USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.