Nieobecność nieusprawiedliwiona w pracy - konsekwencje

Nieobecność bez usprawiedliwienia to jedno z najpoważniejszych przewinień pracowniczych. Takie zachowanie pracownika może prowadzić do natychmiastowego rozwiązania umowy. Dowiedz się, jak reagować na sytuacje kryzysowe w zespole – gdy zatrudniony nie stawi się do pracy bez podania przyczyny.

Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy - kiedy ma miejsce?

Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy występuje wtedy, gdy pracownik nie stawia się do wykonywania swoich obowiązków bez podania ważnej przyczyny i bez poinformowania pracodawcy o powodach swojej absencji. Jest to brak obecności pracownika na swoim stanowisku czasie wyznaczonym do realizacji zadań służbowych. Taką absencję zawsze uwzględnia ewidencja czasu pracy prowadzona dla danego zatrudnionego.

W praktyce oznacza to, że pracownik nie przedkłada zwolnienia lekarskiego, nie korzysta z urlopu na żądanie, ani nie wskazuje na inne okoliczności życiowe (jak np. wezwanie do sądu czy nagła awaria uniemożliwiająca dotarcie do biura). Co istotne, nieusprawiedliwiona nieobecność pracownika to nie tylko fizyczny brak osoby w firmie przez cały dzień. Może nią być również samowolne opuszczenie stanowiska pracy przed zakończeniem zmiany bez zgody przełożonego. Może to być zarówno pojedynczy dzień, jak i dłuższy okres czasu, podczas którego pracownik pozostaje poza zakładem pracy bez wiedzy kierownika, managera czy właściciela firmy.

Nieusprawiedliwiona nieobecność pracownika a przepisy kodeksu pracy

Zgodnie z art. 100 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy, jednym z podstawowych obowiązków pracownika jest przestrzeganie czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy. Do jego ewidencji może służyć np. elektroniczna lista obecności.

Zgodnie z kodeksem pracy, pracownik ma obowiązek stawić się do pracy w ustalonym miejscu i czasie oraz pozostawać do dyspozycji pracodawcy przez cały czas trwania dnia roboczego. Naruszenie tego zobowiązania stanowi złamanie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. Przepisy nie pozostawiają wątpliwości - każda nieobecność wymaga uzasadnienia i odpowiedniego udokumentowania.

Czy pracownik ma obowiązek poinformować pracodawcę o przyczynie swojej nieobecności?

Pracownik ma bezwzględny obowiązek poinformować pracodawcę zarówno o fakcie nieobecności, jak i o przyczynie swojej nieobecności. Informacja powinna dotrzeć do pracodawcy niezwłocznie, najlepiej przed planowanym czasem rozpoczęcia pracy lub natychmiast po zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających stawienie się w pracy.

Samo poinformowanie o nieobecności to jednak za mało. Pracownik musi podać konkretną przyczynę absencji i być gotowym do jej udokumentowania. Ogólnikowe stwierdzenia typu "mam sprawę do załatwienia" czy "źle się czuję" nie spełniają tego warunku. Pracodawca ma prawo żądać szczegółowych wyjaśnień i dokumentów potwierdzających zasadność nieobecności - zwolnienia lekarskiego, wezwania do sądu czy zaświadczenia o awarii komunikacji miejskiej.

Konsekwencje nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy

O konsekwencjach nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy mówi art. 108 Kodeksu pracy - jeżeli problem ten powtarza się, pracodawca może mieć podstawy do zwolnienia dyscyplinarnego.

Nieusprawiedliwiona nieobecność a naruszenie obowiązków pracowniczych

Artykuł 22 § 1 Kodeksu pracy określa, że zawierając umowę o pracę, pracownik przyjmuje na siebie obowiązek świadczenia pracy konkretnego typu dla pracodawcy, pozostając pod jego zwierzchnictwem oraz realizując zadania w lokalizacji i godzinach wskazanych przez pracodawcę. Wynika z tego, że niestawienie się w pracy jest naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych. Ponadto takie zachowanie zatrudnionego może zagrażać interesom pracodawcy. Dlatego kodeks pracy jasno określa, czego może spodziewać się pracownik, który nie usprawiedliwia swojej absencji w pracy.

Stosowanie kar porządkowych w przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności

Zgodnie z przywołanymi przepisami (art. 108 Kodeksu pracy) pierwszą i najłagodniejszą formą reakcji na nieusprawiedliwioną nieobecność jest upomnienie ustne. Pracodawca wzywa pracownika na rozmowę, podczas której wyjaśnia powagę sytuacji i ostrzega przed konsekwencjami, jeśli ponownie dojdzie do takiej sytuacji. To często wystarcza, aby zdyscyplinować pracownika i zapobiec kolejnym nieobecnościom.

Jeśli upomnienie nie przynosi efektu, pracodawca może zastosować karę porządkową w postaci nagany. Wpisuje się ją do akt osobowych. Nagana może wpłynąć na przyszłe decyzje dotyczące awansu czy podwyżki. Pracownikowi można wymierzyć też karę pieniężną, której wysokość nie może przekroczyć jednodniowego wynagrodzenia za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności.

Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy a zwolnienie dyscyplinarne

Zgodnie z art.  52 §  1 (1), pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia (...) w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. O takiej sytuacji można mówić, jeśli zatrudniony nie stawi się do pracy, a także wtedy, gdy sytuacja ta będzie się powtarzać.

W takim przypadku pracodawca może zdecydować o rozwiązaniu umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Zanim jednak pracodawca podejmie decyzję o wręczeniu "dyscyplinarki", powinien dać szansę zatrudnionemu na usprawiedliwienie swojego zachowania i wyjaśnienie przyczyn swojej nieobecności.

Nieobecność nieusprawiedliwiona w świadectwie

Ślad po nieodpowiedzialnym zachowaniu zostaje z pracownikiem na lata. Informacja o trybie rozwiązania umowy trafia bowiem do świadectwa pracy. Jeśli stosunek pracy zakończył się przez zwolnienie dyscyplinarne z powodu nieobecności nieusprawiedliwionej, przyszły pracodawca z pewnością to zauważy. Dla pracownika oznacza to trudności ze znalezieniem nowej posady.

Jak reagować i zapobiegać nieusprawiedliwionym nieobecnościom w pracy?

Aby nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy nie stała się plagą w firmie, warto wprowadzić jasne procedury zgłaszania faktu niestawienia się na stanowisku. Pracownicy muszą wiedzieć, jakie są zasady zgłaszania absencji i jakie grożą im konsekwencje za ich nieprzestrzeganie. W firmie:

• powinien obowiązywać jasny regulamin pracy – dokument ten powinien precyzyjnie określać, w jaki sposób i kogo należy poinformować o chorobie lub innej przyczynie nieobecności;
• warto wdrożyć nowoczesne narzędzia do ewidencji czasu pracy i urlopów - np. Calamari – sprawi to, że proces zgłaszania nieobecności będzie łatwy i transparentny;
• należy przeprowadzać szczere rozmowy z podwładnymi – gdy pracownik wraca po nieobecności nieusprawiedliwionej, przeprowadź z nim szczerą rozmowę. Zapytaj o przyczynę jego nieobecności. Czasem za problemami z frekwencją kryją się wypalenie zawodowe lub problemy osobiste;
• należy zachować konsekwencję – jeśli sytuacja nieusprawiedliwionych nieobecności powtarza się w przypadku konkretnego pracownika, nie bój się wyciągać konsekwencji. Tolerowanie łamania zasad to sygnał dla reszty zespołu, że za niestawianie się w pracy nic nie grozi.

Reakcja na nieusprawiedliwioną nieobecność pracownika powinna być szybka i stanowcza, ale zawsze zgodna z prawem. Pamiętaj, aby przed wręczeniem kary czy wypowiedzenia, zawsze dać szansę na usprawiedliwienie swojego zachowania.

Nieobecność nieusprawiedliwiona w pracy - podsumowanie

Nieusprawiedliwiona nieobecność to poważne naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych polegające na niestawieniu się do pracy bez podania ważnej przyczyny i przedłożenia dowodów:

• pracownik ma bezwzględny obowiązek powiadomić pracodawcę o przyczynie nieobecności i przewidywanym czasie jej trwania niezwłocznie, najpóźniej w drugim dniu absencji;
• pracodawca może zastosować kary porządkowe (upomnienie, nagana) oraz karę pieniężną. Nieusprawiedliwione nieobecności mogą też być powodem zwolnienia dyscyplinarnego – bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Chcesz mieć pełną kontrolę nad frekwencją w swoim zespole i unikać nieporozumień związanych z nieobecnościami? Wypróbuj Calamari – narzędzie, które ułatwi Ci zarządzanie urlopami i czasem pracy, dając Ci spokój i pewność, że w Twojej firmie wszystko działa jak w zegarku.

‍

Źródła:

1. UCHWAŁA RADY MINISTRÓW z dnia 5 maja 1950 r. w przedmiocie określenia przypadków usprawiedliwiających nieobecność w pracy oraz warunków i trybu usprawiedliwienia nieobecności.

2. USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.